Weer energieprijzen hangen met elkaar samen, maar het weer bepaalt de prijs nooit alleen. Kou verandert vooral de vraag naar gas voor verwarming. Wind en zon bepalen mede hoeveel elektriciteit er op een bepaald moment beschikbaar is. Daardoor kunnen weersomstandigheden de groothandelsmarkt voor energie beïnvloeden.
Ook brandstofkosten, gasopslagen, beschikbaarheid van centrales, internationale handel, netcapaciteit en verwachtingen spelen mee. Zie het weer daarom als één van de factoren achter energieprijzen, niet als een vaste voorspeller van hogere of lagere tarieven.
Weer energieprijzen: het verband in één overzicht
Het effect van het weer hangt af van de weersfactor én van de vraag of die vooral het energieverbruik of de elektriciteitsproductie beïnvloedt. De onderstaande richtingen zijn mogelijk, maar niet zeker: andere marktomstandigheden kunnen het effect versterken, afzwakken of omkeren.
| Weerfactor | Mogelijk effect op vraag of aanbod | Mogelijke prijsrichting |
|---|---|---|
| Langdurige kou | Meer vraag naar gas voor verwarming en soms meer vraag naar elektriciteit | Opwaartse druk, vooral op de gasprijs |
| Zacht weer | Minder vraag naar verwarming | Neerwaartse druk op de gasvraag |
| Veel wind | Meer aanbod van windstroom | Neerwaartse druk op stroomprijzen mogelijk |
| Veel zon | Meer aanbod van zonnestroom overdag | Neerwaartse druk op stroomprijzen mogelijk |
| Weinig wind en weinig zon | Minder aanbod van hernieuwbare elektriciteit | Opwaartse druk op stroomprijzen mogelijk |
| Extreem weer | Mogelijke verstoring van vraag, productie, transport of netten | Onzekere en soms sterke prijsbewegingen |
Seizoenen spelen hierbij vaak mee. Lees ook waarom energietarieven in de winter vaak hoger zijn en wat er doorgaans verandert bij energietarieven in de zomer.
Kou en warmte beïnvloeden vooral de gasvraag
Bij koud weer neemt de warmtevraag doorgaans toe. Huishoudens en andere afnemers verwarmen dan vaker of langer. In veel woningen gebeurt dat met gas. Ook elektriciteitscentrales kunnen gas gebruiken. Een koude periode kan de gasvraag dus via meerdere routes verhogen.
Dat betekent niet dat iedere koude dag meteen tot hogere gastarieven voor huishoudens leidt. De markt let ook op de duur van de kou, de omvang van het gebied, de beschikbare voorraad, het aanbod en wat al in prijsverwachtingen is verwerkt. Een aangekondigde koudeperiode kan daardoor al invloed hebben voordat de temperatuur daadwerkelijk daalt.
Warm weer zorgt meestal voor minder behoefte aan verwarming en kan de gasvraag verlagen. Bij zeer warm weer kan de vraag naar elektriciteit juist stijgen, bijvoorbeeld door koeling. De invloed van temperatuur is daarom niet hetzelfde voor gas als voor stroom.
Wind en zon beïnvloeden het aanbod van elektriciteit
Windmolens en zonnepanelen produceren elektriciteit afhankelijk van het weer. Bij voldoende wind is er doorgaans meer windstroom beschikbaar. Op zonnige momenten kan ook de productie van zonne-energie stijgen. Als de vraag gelijk blijft, kan een groter aanbod de stroomprijs op dat moment onder druk zetten.
Bij weinig wind en weinig zon is minder hernieuwbare productie beschikbaar. Andere energiebronnen moeten dan mogelijk een groter deel van de elektriciteitsvraag opvangen. Dat kan opwaartse druk op de groothandelsprijs geven, vooral wanneer de vraag tegelijk hoog is.
Meer wind of zon leidt niet automatisch tot een lage stroomprijs. Ook de vraag naar elektriciteit, de beschikbaarheid van centrales, netcapaciteit en handel met omliggende markten tellen mee. Bovendien verschilt zonneproductie sterk per uur: een zonnige middag zegt weinig over de prijs in de avond. Lees meer over prijsverschillen bij stroomprijs in piekuren.
Extreem weer kan de energievoorziening raken
Langdurige kou, hitte, storm, zware neerslag of droogte kan meer veranderen dan alleen de vraag en productie. Zulke omstandigheden kunnen werkzaamheden, transport, energiecentrales of elektriciteitsnetten bemoeilijken. De gevolgen hangen af van de locatie, duur en ernst van het weer.
De richting van het prijseffect is bij extreem weer extra onzeker. Beperkte beschikbaarheid of een storing kan de markt krapper maken. Tegelijk kan een lagere vraag of een snel herstel een ander effect hebben. Het is daarom niet verstandig om uit één weersbericht een vaste prijsverwachting af te leiden.
Wilt u de bredere marktontwikkeling volgen? Bekijk dan welke factoren een rol spelen bij de verwachting van energieprijzen. Weer is één onderdeel naast ontwikkelingen rond vraag, aanbod en internationale energiemarkten.
Wat merkt u bij een dynamisch, vast of variabel contract?
De invloed van het weer is het meest direct zichtbaar op de groothandelsmarkt. Daar worden gas en elektriciteit verhandeld voor levering op verschillende momenten. Vooral elektriciteitsprijzen kunnen per uur verschillen, omdat vraag en aanbod steeds opnieuw in balans moeten komen.
Bij een dynamisch energiecontract volgen de leveringstarieven voor stroom doorgaans de uurprijzen en voor gas de dagprijzen, volgens de afspraken met uw leverancier. Veranderingen in weer energieprijzen kunnen daardoor sneller zichtbaar zijn in uw verbruikstarief. Bij veel aanbod van wind- of zonnestroom kunnen uurprijzen dalen. Onder bepaalde omstandigheden kunnen stroomprijzen zelfs negatief worden. Lees meer over negatieve stroomprijzen en wat u daarvan merkt.
Bij een vast contract blijft het leveringstarief gedurende de afgesproken looptijd gelijk. Schommelingen op de energiemarkt veranderen dat tarief niet tussentijds. Bij een variabel contract kan de leverancier de tarieven aanpassen op de momenten en volgens de voorwaarden die in het contract staan. Het verband met het weer is daar dus minder rechtstreeks dan bij dynamische tarieven. Belastingen, vaste leveringskosten en netbeheerkosten bewegen niet mee met dagelijkse groothandelsprijzen.
Lees ook: vast of dynamisch energiecontract: wat past bij u?
Veelgestelde vragen
Waarom wordt gas vaak duurder als het koud is?
Kou verhoogt doorgaans de vraag naar verwarming en daarmee de gasvraag. Wanneer het aanbod niet in dezelfde mate stijgt, kan dat opwaartse druk op de groothandelsprijs geven. Andere marktfactoren bepalen mede of dat ook werkelijk gebeurt.
Zorgt veel wind altijd voor lagere stroomprijzen?
Nee. Veel wind kan het elektriciteitsaanbod vergroten en zo neerwaartse druk geven. De uiteindelijke prijs hangt ook af van de vraag, ander beschikbaar aanbod, netcapaciteit en handel met omliggende markten.
Heeft zonnig weer alleen effect op elektriciteit?
Zonnig weer beïnvloedt vooral de productie van zonnestroom. Warm en zonnig weer kan ook de energievraag veranderen, bijvoorbeeld wanneer meer elektriciteit voor koeling nodig is. Het effect op gas en stroom hoeft dus niet gelijk te zijn.
Merk ik weersinvloeden direct op mijn energierekening?
Dat hangt af van uw contract. Bij dynamische tarieven kunnen ontwikkelingen op de groothandelsmarkt sneller doorwerken. Bij vaste tarieven verandert het leveringstarief niet tijdens de looptijd. Bij variabele tarieven hangt de doorwerking af van de tariefmomenten van uw leverancier.
Samengevat
Het weer beïnvloedt energieprijzen via de energievraag en het beschikbare aanbod van elektriciteit. Kou raakt vooral de gasvraag, terwijl wind en zon vooral het stroomaanbod beïnvloeden. Toch zijn weer energieprijzen nooit één-op-één met elkaar verbonden: ook andere marktfactoren blijven belangrijk. Beoordeel het weer daarom altijd in samenhang met de rest van de energiemarkt.